بودند يعنى خفتگان بودند در نيمروز چون قوم شعيب ، تخصيص در اين دو وقت به جهت آنست كه زمان آسايش و استراحت و غفلت است و توقع عذاب در آن نيست پس بليت غير منتظر صعبتر است چنانچه نعمت غير مترقب خوبتر است . فَما كانَ دَعْواهُمْ پس نبود درخواست ايشان إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا وقتى كه آمد بديشان عذاب ما إِلَّا أَنْ قالُوا مگر آنكه گفتند كه : إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ بدرستى كه بوديم ما ستمكاران بر نفس خود كه تكذيب پيغمبران مىكرديم و چون نزول عذاب و رفع تكليف براى هر قومى غير از قوم يونس مقارن يكديگرند پشيمانى ايشان فايده ندارد . و بعد از انذار از عقوبت دنيويه تهديد از عقوبت اخرويه مىكند و ميفرمايد كه فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ پس هر آينه خواهيم پرسيد از روى توبيخ و تعنيف آنان را كه أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ فرستاده شده‌اند بديشان پيغمبران كه آيا قبول رسالت آن پيغمبران كرديد و امتثال أوامر و نواهى ايشان نموديد يا نه ؟ پس معلوم شد كه سؤال در اين آيت بر سبيل تقريع و توبيخ است و در آيت « وَ لا يُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ » بطريق استعلام است يا آنكه اول در موقف حساب و ثانى وقت حلول عقابست وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ و هر آينه خواهيم پرسيد فرستاده شدگان را كه شما تبليغ رسالت خود بامت كرديد ؟ پيغمبران گويند : آرى اداء رسالت خود كرديم . فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ پس هر آينه بخوانيم بر رسل و مرسل اليهم آنچه را كه كردند و گفتند بِعِلْمٍ بدانش خود يعنى در حالتى كه عالميم بظواهر و بواطن ايشان وَ ما كُنَّا غائِبِينَ و نبوديم ما دور و بى خبر از ايشان تا آنكه حقايق احوال ايشان بر ما پوشيده باشد . وَ الْوَزْنُ و سنجيدن اعمال و تميز ميان ثقيل و خفيف آن يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ در روز قيامت راست و درست است . در حقيقت و كيفيت « وزن » دو قول است : يكى آنكه اعمال